قلمرو حجاب گسترده است

قلمرو حجاب گسترده است

موضوع حجاب بانوان جنبه‌های مختلفی دارد و نمی‌توان چنین گفت که حجاب فقط شامل پوشاندن اعضای بدن است بلکه، قلمرو حجاب تا حدی است که حتی پوشاندن کوچک‌ترین زینت بانوان را نیز در بر می‌گیرد.
در شهر اتاوا در کشور کانادا روز همبستگی با حجاب گرامی داشته شد و از طرف دیگر، در کشور ژاپن برخی از بانوان مسلمان در حال تلاش هستند که حجاب و لباس‌های اسلامی را ترویج کنند. اصولا موضوع حجاب بانوان جنبه‌های مختلفی دارد و نمی‌توان چنین گفت که حجاب فقط شامل پوشاندن اعضای بدن است.
توضیح بیشتر آن‌که غالب زنان و دختران از زیور‌آلات و جواهرات مختلف استفاده می‌کنند و نگاهی به برخی از مواردی که بانوان در سطح اجتماع حضور دارند مانند معابر عمومی، محیط‌های کاری مبین آن است که فزونی استفاده از زینت و زیور‌آلات بین زنان امری متداول است ولی این موضوع به‌نحوی است که زمینه را برای دیده شدن آن‌ها توسط دیگران فراهم می‌کند. مسئله‌ای که در این زمینه مطرح می‌شود آن است که آیا حجاب شامل پوشاندن زینت‌ها و زیور آلات هم نمی‌شود و در نتیجه آشکار کردن آن‌ها منعی ندارد یا این‌که قلمرو حجاب به گونه‌ای است که این موارد را نیز در بر می‌گیرد؟
تأمل و دقت‌نظر در قرآن کریم بیان‌گر آن است که مطالب پیش‌گفته وفق آیه سی و یکم سوره نور قابل بررسی است؛ خداوند در این آیه می‌فرمایند: «وَ قُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ یَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَ یَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لاَ یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا»؛ به زنان با ایمان بگو، چشم‌های خود را (از نگاه هوس‌آلود) فروگیرند و دامان خویش را از بی‌عفتی حفظ کنند و زینت‌ خود را جز آن مقدار که نمایان است آشکار نکنند
عبارت «وَ لاَ یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا» از دو بعد قابل بحث است؛ نخست آن‌که مراد از «زینت» چیست؟ و دوم آن‌که استثنای «اِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا» مشتمل بر چه مواردی است؟ موضع سخن در این نوشتار جایی است که آشکار کردن زینت به‌وسیله زنان حرام است. در پاسخ به دو سؤال مطرح شده باید گفت که تتبع در منابع روایی و فقهی و همچنین تفاسیر قرآن ما را به آن می‌رساند که چند دیدگاه در این زمینه وجود دارد که بررسی دقیق این مسئله از حوصله این نوشتار خارج است و فقط به آن‌چه که مفید است اکتفا می‌شود
طبرسی در مجمع‌البیان آورده است که «زینت» به معناى محل زینت از بدن زن است؛ شهید مطهری در رابطه با معنای «زینت» چنین می‌گوید: «کلمه «زینت» در عربی از کلمه «زیور» فارسی اعم است، زیرا زیور به زینت‌هایی گفته می‌شود که از بدن جدا است مانند طلا‌آلات و جواهرات ولی کلمه «زینت» هم به این دسته گفته می‌شود و هم به آرایش‌هایی که به بدن متصل است نظیر سرمه و خضاب
امام صادق‌(ع) در روایتی درباره «اِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا» می‌فرمایند: «الزینه الظاهره الکحل و الخاتم»؛ زینت ظاهری شامل سرمه چشم و انگشتر می‌باشد. در حدیثی دیگر از ایشان روایت شده که: «الخاتم و المسکه و هی القلب» زینت ظاهری انگشتر و دستبند است
بیشتر فقها زینت ظاهری را به صورت و دو کف دست اطلاق کرده‌اند اما فاضل مقداد بر آن است که مراد از «زینت آشکار» فقط لباس است و «زینت باطنی» خلخال، النگو و گوشواره و تمام زینت‌هایی است که بر روی بدن قرار می‌گیرند و نگاه کردن به آن‌ها مستلزم نگاه، به بدن است. افزون بر این، «سرمه و انگشتر»، «سرمه و دو گونه صورت»، «انگشتر و دستبند»، «سرمه و خضاب بر کف دست»، «صورت»، «صورت و دو دست تا مچ و انگشتر» شش نظری است که از ابن عباس نقل شده است
مطالبی که بیان شد تنها بخشی از مهم‌ترین آرائی است که درباره «وَ لاَ یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا» مطرح می‌باشد و نگارنده در پی آن نیست که درستی یا نادرستی هر یک از دیدگاه‌های پیش‌گفته را به اثبات برساند، هدف آن است که تصور نشود حجاب فقط مخصوص پوشاندن موهای سر یا سایر اعضای بدن است بلکه، قلمرو حجاب تا حدی است که حتی پوشاندن کوچک‌ترین زینت بانوان را نیز در بر می‌گیرد.
……………

منابع:
حلی، فخر المحققین، إیضاح الفوائد، مؤسسه اسماعیلیان، قم، چاپ اول، ۱۳۸۷ق، ج۳، ۶.
حلی، مقداد سیوری، کنز العرفان فی فقه القرآن، انتشارات مرتضوی، قم، چاپ اول، ۱۴۲۵ق، ج۲، ۲۲۲.
حلی، یحیی بن سعید، الجامع للشرائع، مؤسسه سید الشهداء العلمیه، قم، چاپ اول، ۱۴۰۵ق، ۳۹۶.
طبرسی، مجمع البیان، ج ۴، ص ۱۳۸، به نقل از: مجله فقه اهل بیت‌(ع)، ج ۲۲، ۶۰.
قرآن کریم، ترجمه مکارم شیرازی، انتشارات مدرسه امام علی بن ابی طالب‌(ع).
کلینی، ابو جعفر، الکافی، دار الکتب الإسلامیه، تهران، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق، ج۵، ۵۲۱.
مجله فقه اهل بیت(ع)، ج۲۲، ۶۲ـ۶۳.
مطهری، مرتضی، فقه و حقوق (مجموعه آثار)، قم، چاپ اول، بی‌تا، ج۱۹،۴۷۹.
سایت صدای شیعه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *